🇺🇦 #NowPlaying on BBC #Radio3's #WordsAndMusic Claude Debussy, Pierre Boulez & The Cleveland Orchestra: 🎵 NOCTURNES (FETE) #BBCRadio3 #ClaudeDebussy #PierreBoulez #TheClevelandOrchestra

🇺🇦 #NowPlaying on BBC #Radio3's #NightTracks Claude Debussy, Lisa Wellbaum, The Cleveland Orchestra & Pierre Boulez: 🎵 Danse profane (Danse sacree et danse profane for harp and strings) #BBCRadio3 #ClaudeDebussy #LisaWellbaum #TheClevelandOrchestra #PierreBoulez

éclat-multiples / pierre boulez

01. Eclat pour quize instruments
02, Multiples. pour vingt-cinq intruments
ENSEMBLE INTERCONTEMPORAIN
D. PIERRE BOULEZ

#éclat #éclatMultiples #Boulez #EnsembleIntercontemporain #musica #musicaContemporanea #PierreBoulez

🇺🇦 #NowPlaying on BBC #Radio3's #MusicMatters Richard Strauss, Chicago Symphony Orchestra & Pierre Boulez: 🎵 Also Sprach Zarathustra, Op. 30: I. Prelude. Sonnenaufgang #BBCRadio3 #RichardStrauss #ChicagoSymphonyOrchestra #PierreBoulez ▶️ Track on #Spotify:

Also sprach Zarathustra, Op. 3...

Canto general Peter Schat in #PanoramadeLeeuw XVI

In alweer de zestiende aflevering van #PanoramadeLeeuw op 3 februari, draaide ik de integrale uitvoering van Canto general van Peter Schat. Deze protestcyclus op een tekst van Pablo Neruda over de moord op president Salvador Allende in 1973 is helaas zelden op de radio te horen, en nog minder in de concertzaal. Reinbert de Leeuw speelde dit politiek geladen stuk vele malen, samen met de violiste Vera Beths en de mezzosopraan Lucia Meeuwsen.

Toch zegt hij hierover in mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie:

‘Ik heb nooit iets gezien in het radicalisme van Louis en Peter: we moeten de wijken in om het volk te verheffen. Dan speelden we Canto general in een tentje in Bos en Lommer, Vera Beths op een Stradivarius, ik op een aftands pianootje. Zodra Lucia Meeuwsen ging zingen, lieten nozems hun brommers keihard knetteren, dat sloeg nergens op.’

Gelukkig hadden de luisteraars geen last van knetterende brommers en ik kreeg veel positieve reacties op mijn uitzending.

Pierre Boulez in zijn jonge jaren

Op 5 januari overleed Pierre Boulez, wiens 90e verjaardag in december nog uitbundig was gevierd door het Insomnio Ensemble. Hoewel het een aangekondigde dood was, kwam het bericht toch als een schok: met Boulez stierf de laatste grote avant-gardist. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers, waarin ik ook een link opnam naar mijn gesprek met Werner Klüppelholz van maart 2015. Ik hoop nog tijd te vinden mijn eigen interviews met Boulez online te plaatsen.

Vrolijker nieuws kwam er van het Britten Jeugd Strijkorkest, dat ook dit jaar weer een prachtige cd uitbracht, met een ontroerende vertolking van de liederencyclus Les illuminations van naamgever Benjamin Britten. Ook hierover schreef ik voor Cultuurpers.

Ik sprak hiervoor ook met de basklarinettiste Fie Schouten, die in Berlijn op bezoek ging bij Ursula Mamlok (1923). Zij is net als Boulez een avant-gardistische componist, maar is minder dogmatisch en leefde lange tijd in de Verenigde Staten, wat wellicht verklaart dat zij relatief onbekend is. Op haar 92e is zij nog alive and kicking, en haar muziek weet ondanks de rekenkundige uitgangspunten altijd te raken; zij daarom meer aandacht. Meer over haar lees je in mijn interview.

Afgelopen maand, op 14 januari, verzorgde ik alweer de laatste les in mijn vierdelige cursus hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, dit keer gewijd aan dansmuziek. Verrassend hoeveel ‘serieuze’ componisten – denk aan Schönberg, Copland, Clementi, Rihm – zich lieten inspireren door wals of foxtrot. Het Ives Ensemble gaf een aanstekelijk concert onder de titel What a Ball!

Mutu met bestuur. Hilde Kaizer, klarinet; Elisendra Pujals, zang; Mei-Yi Lee, slagwerk; Thea Derks, bestuurslid; Víctor Belmonte Albert, trombone; Vanessa Lann en Caroline Bakker, bestuursleden. Foto gemaakt door elektronicus/componist Yota Morimoto

Een dag later stond een vergadering gepland van het jonge Mutu Ensemble, waarvan ik bestuurslid ben, samen met Caroline Bakker en Vanessa Lann. De musici hebben gekozen voor een bijzondere line-up van stemmen, fluit, klarinet, trombone, slagwerk, cello en elektronica.

Zowel de twee zangeressen als de elektronica vormen een vast onderdeel van elke compositie en treden niet per se solistisch op de voorgrond. Samen met oprichter Sandra Pujols (dans/zang) streeft het ensemble ernaar multidisciplinaire voorstellingen te maken waarin genoteerde muziek, improvisatie hand in hand gaan met andere kunstvormen, met name dans. Op dit filmpje zie je Mutu in actie:

Januari was ook de maand van de negende aflevering van het Storioni Festival, georganiseerd door de drie musici van het Storioni Trio in verschillende steden in Brabant, maar op 21 januari afgetrapt in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ‘t IJ. Dit jaar stond het evenement in het teken van de 500-jarige geboortedag van Jeroen Bosch, wiens Tuin der lusten verschillende componisten inspireerde tot het schrijven van nieuwe stukken. Onder wie Vanessa Lann. Ik sprak erover met de violist Wouter Vossen.

Eregast was dit jaar de Pool Krzysztof Penderecki, die ooit de wereld veroverde met zijn schrijnend dissonante Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima, maar tegenwoordig mildere muziek componeert en zich concentreert op kamermuziek.  Ik schreef erover voor Cultuurpers en zette een deel van ons gesprek op Youtube. Het toeval wil, dat zijn muziek op 29 januari ook werd uitgevoerd door het Groot Omroepkoor in het Avrotros Avondconcert in TivoliVredenburg. Ik verzorgde de inleiding en sprak met de dirigent Kaspars Putnins.

Bijzonder voor mij was ook het interview met de Zwitsers-Oostenrijkse componist Beat Furrer voor Cultuurpers. Asko|Schönberg plaatste op donderdag 4 februari zijn desolate maar poëtische klankwereld samen op het programma met een ensembleversie van de hyper romantische Vierde Symfonie van Mahler. Minder gewaagd dan het lijkt, want Furrer bereikt met andere middelen een vergelijkbare zeggingskracht als zijn illustere voorganger.

Het concert zelf kon ik helaas niet bijwonen, vanwege mijn lezing voor de vrienden van Huize Gaudeamus in Bilthoven. Dat was echter bepaald geen straf: alleen al de historische locatie is zó ongelooflijk sfeervol dat je niets liever zou willen dan je koffertje pakken en er voor altijd blijven. In mijn biografie van Reinbert de Leeuw heb ik uitvoerig aandacht besteed aan Gaudeamus, waar de ontwikkeling van de hedendaagse muziek dankzij Walter Maas een hoge vlucht heeft genomen. Na de oorlog groeide Gaudeamus uit tot hét ontmoetingscentrum voor jonge musici en componisten.

Huize Gaudeamus

In de prachtig gerestaureerde villa is de deze geschiedenis bijna tastbaar aanwezig. Het was alsof ik, samen met het zeer aandachtige en toegewijde publiek ineens in mijn eigen boek was beland. Temeer daar administrateur Pascal Rijnders mijn verhaal met persoonlijke herinneringen kon aanvullen. Het was een eer om mijn Reinbertlezing op deze locatie en voor dit publiek te mogen geven. Ik koester de herinnering.

Huize Gaudeamus, 4-2-2016

#AskoSchönberg #BeatFurrer #BenjaminBritten #BrittenJeugdStrijkorkest #CantoGeneral #CarolineBakker #Concertzender #FieSchouten #HuizeGaudeamus #KasparsPutnins #KrzysztofPenderecki #LuciaMeeuwsen #MensOfMelodie #MutuEnsemble #PanoramaDeLeeuw #PanoramadeLeeuw #PascalRijnders #PeterSchat #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #StorioniFestival #TheaDerks #UrsulaMamlok #VanessaLann #VeraBeths #WalterMaas #WouterVossen

Cécile Chaminade, famous at lifetime, forgotten after death

Cécile Chaminade will be my Composer of the Week on Radio 4 Netherlands from 8 through 12 October. She was extremely famous during her lifetime, but was quickly forgotten after her death. She wrote great music, that shied away from modernist techniques and adhered to a post-romantic idiom. It is often described as ‘typically French’, because of its elegance and accessibility. Her works are featured daily between 7.30-8 pm Central European Time. The programme is streamed live, and will remain available after the broadcasts.

Cécile Chaminade

The pianist and composer Cécile Chaminade (1857-1944) was admired by the British Queen Victoria, for whom she often performed at The House of Windsor. Over 200 Chaminade Music Clubs sprang up in the States, where she made her live debut in 1908 with the Philadelphia Orchestra in her own Concertstück. In 1913 France made her a member of the Légion d’Honneur, yet after her death Chaminade was virtually forgotten. 

George Bizet, a household friend at the Chaminade residence in Vésinet, a stylish suburb of Paris, lovingly called her ‘My little Mozart’. He advised her parents to send young Cécile to the Paris Conservatoire to study piano and composition. Papa, director of an insurance company and amateur violinist, refused permission, however: ‘Bourgeois girls are predestined to become wives and mothers.’

Chaminade’s mother, an apt piano player and singer herself, supported her daughter’s ambitions, and sent her to private teachers recommended by Bizet. As early as 1877, when her father was away on a business trip, Cécile took her chance to give a public recital in the Salle Pleyel in Paris. The concert was well received, and soon after she quickly rose to fame with her tuneful songs, solo pieces for piano, and her first Piano Trio (1880).

In April 1881 her piano teacher organized a portrait concert for the Société Nationale, which featured the première of Chaminade’s Suite d’Orchestre. Her Suite was so successful that it got new performances in the Concerts des Champs-Elysees and Concerts populaires. In the same year she wrote the comic opera La Sévillane, which shows influences of Bizet’s Carmen, but got only one private performance; it failed to ensure an engagement at the Paris Opéra Comique.

She was more fortunate with her ballet Callirhoë, that premiered in Marseille in 1888 and was performed over two hundred times – one of the productions hosted by the MET in New York. Chaminade was a prolific composer, and this year also saw premieres of her Concertstück for piano and orchestra and the ‘symphonie dramatique’ Les Amazones. She not only succeeded in getting all her four hundred works performed, but also got them published – not a matter of course for a female composer at the time.

After her father’s death in 1887 Cécile Chaminade had to support herself and her mother with her compositions and recitals, and this may be the reason why she concentrated on chamber music hereafter. The often heard assessment that her music ‘doesn’t transcend the level of salon music’ is an affront. Yes, her writing is easily accessible and shies away from the drastic dissonances Wagner or Schönberg offer, but it is very well made and shows a remarkable control of classical counterpoint. Works such as the Messe pour deux voix égales et harmonium, or La nef sacrée for organ are intensely moving masterpieces.

As so often with women composers, such deprecatory remarks seem rooted in prejudice. Chaminade herself was well aware of this: “Women have not been considered a working force in the world and the work that their sex and conditions impose upon them has not been so adjusted as to give them a little fuller scope for the development of their best self. They have been handicapped, and only few, through force of circumstances or inherent strength, have been able to get the better of that handicap.”

Chaminade herself obviously belonged to these ‘few’. From 1892 she regularly performed for the British Queen Victoria, while in the States over two hundred Chaminade fan clubs were initiated even before she ever set foot on American soil. In 1913 France made her a member of the Légion d’Honneur, yet after her death in 1944, her music was quickly forgotten—especially by her own countrymen.

Some blame Pierre Boulez, whose serialist techniques eclipsed lyrical music from the public scene, others blame it on gender bias. Fact is that of the few recordings I found for my program Composer of the week, none were made by French musicians. I sincerely hope Chaminade will soon be restored to her former fame.

This blog originally appeared on I Care if You Listen

#Callirhoë #CécileChaminade #GeorgeBizet #PierreBoulez

Filmpje over ‘Panorama de Leeuw’

Op dinsdag 17 februari nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw, het programma dat ik maak voor de Concertzender naar aanleiding van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hans Bakhuizen maakte in opdracht van de Concertzender een smartphone-filmpje over het waarom en hoe van de uitzendingen. Dit staat inmiddels op YouTube.

In aflevering VI ga ik nader in op De Leeuws docentschap aan het Koninklijk Conservatorium, zijn eindexamen piano aan het Muzieklyceum in Amsterdam en zijn eerste samenwerking met een grote levende componist, Matthijs Vermeulen. De uitzending werd op 4 maart 2015 uitgezonden en is hier terug te luisteren.

Op dinsdag 24 februari bezocht ik een van de laatste voorstellingen van de Nationale Reisopera van De Parelvissers van Georges Bizet in Theater Carré in Amsterdam. Bewonderenswaardig hoe deze ongenadig gekortwiekte organisatie met weinig middelen toch keer op keer weer bijzonder aansprekende producties weet te realiseren.

Twee dagen later verzorgde ik de inleiding bij een concert in het Muziekgebouw aan ‘t  IJ van de pianisten Ralph van Raat en Maarten van Veen en de slagwerkers Colin Currie en Benjamin Ramirez, die een programma presenteerden rond de beroemde Sonate voor twee piano’s en slagwerk van Béla Bartók.

De Britse componist Dave Maric had hierbij een ‘companion piece’ gemaakt onder de titel Trophic Cascades, waarin hij commentaar levert op onze achteloze omgang met het milieu. Ik had boeiende gesprekken met Van Raat, Currie én Maric, wiens stuk bijzonder afwisselend bleek en zelfs een vleugje humor bevatte: op een gegeven moment wisselen de twee pianisten van plaats, waarbij Van Raat een toets ingedrukt houdt, die Van Veen vervolgens met veel hangen en wurgen van hem overneemt.

Thea en Dave Maric 26-3-2015 MGIJ

Een week later presenteerde het Asko|Schönberg o.l.v. Peter Rundel in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de première van het tweede pianoconcert van Frederic Rzewski, A Dog’s Life. De Amerikaanse componist was decennialang als docent verbonden aan het Conservatorium van Luik en heeft me geholpen bij het vinden van informatie over Elie Poslavsky, een belangrijke voorganger van Reinbert de Leeuw. Helaas was Rzewski – net als De Leeuw in 1938 geboren – er niet bij. Zijn stuk was heel geestig, maar bleef niet de volle 30 minuten boeien. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Ook komende donderdag 12 maart ben ik te vinden in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, voor een inleiding bij een concert rond Janácek van de Belgische ensembles Het Collectief en Collegium Vocale Gent. Dirigent is Reinbert de Leeuw, die in het verleden Janáceks koormuziek op de kaart zette met het Nederlands Kamerkoor. Hij maakte in 2007 een instrumentatie van diens pianosonate 1.X.1905, die a.s. donderdag ook zal worden uitgevoerd. Ik  nodigde Reinbert uit voor de inleiding, maar hij liet weten hiervoor ‘niet vrij’ te zijn. Jammer.

Vandaag kreeg ik bericht van mijn uitgever Dolf Weverink, dat hij voor Leporelle Uitgevers een webshop heeft ingericht. Hier is mijn #Reinbertbio voortaan dus rechtstreeks te bestellen. Na een felicitatie van mijn kant twitterde Dolf:

@tdrks @Boekenweek Dank je Thea! De snelste weg naar de mooiste biografie van 2014! http://leporello.vrijeboeken.com  Met dank aan De Vrije Uitgevers

Nu maar hopen dat de jury van de MJ Brusseprijs voor beste journalistieke boek van 2014 er ook zo over denkt. Mijn biografie dingt mee naar deze door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten opgezette onderscheiding, die jaarlijks wordt uitgereikt. De jury bestaat uit Noraly Beyer, Marcel van Engelen en voorzitter Ferry Mingelen. Duimt allen mee!

Ondertussen ben ik  druk met de voorbereidingen voor het festival ter gelegenheid van de 90e verjaardag van Pierre Boulez op 26 maart a.s. Etty Mulder, voorzitter van de Pierre Boulez Stichting heeft mij uitgenodigd om samen met haar de opening te verzorgen van de feestelijkheden in Den Haag op 28 en 29 maart a.s. De Stichting werkt samen met het festival Dag in de Branding en het Koninklijk Conservatorium.

Ik zal op zondag 29 maart de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz interviewen over de geschriften van Boulez en zijn relatie tot de andere kunsten. Klüppelholz hielp mij enorm met het onderzoek voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw – die tijdens het festival het Residentie Orkest dirigeert in Rituel van Boulez en De Tijd van Louis Andriessen. Zo is de cirkel mooi weer rond.

#ADogSLife #AskoSchönberg #Bachtrack #Bartók #ColinCurrie #CollegiumVocaleGent #Concertzender #ConservatoriumVanLuik #Cultuurpers #DagInDeBranding #DaveMaric #DeTijd #DolfWeverink #EliePoslavsky #EttyMulder #FerryMingelen #FondsBijzondereJournalistiekeProjecten #FredericRzewski #GeorgesBizet #HansBakhuizen #HetCollectief #Janácek #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #LouisAndriessen #MarcelVanEngelen #MatthijsVermeulen #MensOfMelodie #MJBrusseprijs #MuzieklyceumAmsterdam #NationaleReisopera #NoralyBeyer #PanoramaDeLeeuw #Parelvissers #PeterRundel #PierreBoulez #PierreBoulezStichting #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #ResidentieOrkest #Rituel #Sonate1X1905 #SonateVoor2PianoSEnSlagwerk #TheaDerks #TheaterCarré #TrophicCascades #WernerKlüppelholz

Ons Erfdeel over #Reinbertbio: ‘Hommage aan De Leeuw’

Op 14 maart was het precies één jaar geleden dat mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie verscheen bij Leporello Uitgevers. De feestvreugde werd verhoogd doordat juist op die dag een mooie recensie verscheen in het Vlaams-Nederlandse culturele tijdschrift Ons Erfdeel, onder de titel ‘Hedendaags hoofd, romantisch hart’. Auteur Cas Smithuijsen benadrukt  het belang van De Leeuw voor het Nederlandse muziekleven en noemt het door mij geschreven portret ‘integer en – belangrijker misschien nog – goed gelijkend’. Het is volgens hem een ‘hommage aan De Leeuw’.

Smithuijsen meent dat ik mijn onderwerp het dichtst benader in de passages over de actrice Barbara Sukowa en concludeert: ‘Reinbert de Leeuw is met heel zijn hoofd betrokken bij de muziek van nu. Maar uit zijn hart is de romantiek nooit verdwenen.’ Smithuijsen liet zich hierbij duidelijk inspireren door een (overigens niet door hem geciteerde) uitspraak van Sukowa in mijn biografie: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren. Die kan wel een dosis emotionaliteit gebruiken. Reinberts hartstocht klinkt door in zijn uitvoeringen.’ 

Op deze zonnige verjaardag trof ik mijn uitgever Dolf Weverink bij boekhandel Athenaeum, waar precies een jaar geleden de zegetocht van mijn Reinbertbio begon.

One year after: Thea Derks + Dolf Weverink met #Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel Amsterdam 13-3-2015

Ter felicitatie kocht Dolf voor mij een exemplaar van Ons Erfdeel bij het perscentrum van Athenaeum. Het leuke was, dat het al net zo zonnig was als vorig jaar, toen we het boek per auto en per fiets bij de boekhandels in Amsterdam en Noord-Holland langs brachten, omdat de officiële distributie vanwege de perikelen rond de verschijning, pas na het weekend op gang kon komen. Een tweede toeval wilde, dat ik de avond ervoor de inleiding verzorgde bij een door Reinbert de Leeuw gedirigeerd concert met koormuziek van Janácek. Ik schreef er een recensie over.

Maandag 16 maart sprak ik voor Cultuurpers met Willem Jeths, Componist des Vaderlands, over zijn nieuwe compositie Conductus, die hij schreef in opdracht vanhet Rotterdams Philharmonisch Orkest t.g.v. de herdenking van het bombardement op Rotterdam in 1940.

Thea Derks + Willem Jeths, 16-3-2015

Twee dagen later sprak ik met de altvioliste Tabea Zimmermann over Paul Hindemith, wiens altvioolconcert Der Schwanendreher zij op 20 maart zou uitvoeren met het Radio Filharmonisch Orkest in de AVROTROS serie DeVrijdag van Vredenburg. 

Tabea Zimmermann + Thea Derks MCO Hilversum 18-3-2015

Maandag 23 maart nam ik de zevende aflevering op van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender, met onder andere muziek van Daniel Ruyneman en Rob Du Bois, twee belangrijke voorvechters van hedendaagse muziek in Nederland. Dankzij een van hun series maakte Reinbert de Leeuw in 1966 zijn doorbraak als componist. Via deze link vindt u de uitzendgegevens en kunt u vanaf 2 april de uitzending ook terugluisteren. De aflevering van 4 maart j.l. vindt u hier.

Op 26 maart ging Jeths’ Conductus in première in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg. Ik sprak tijdens de inleiding met hem voor een zeer geïnteresseerd publiek.

Thea Derks + Willem Jeths, TivoliVredenburg 26 maart 2015

Een dag later verzorgde ik weer de inleiding in deze serie, ditmaal bij een concert van het Groot Omroepkoor en een ensemble uit het Radio Filharmonisch Orkest. Voor de live uitzending op Radio4 had ik ook een reportage gemaakt van werken van Pascal Dusapin en Edgard Varèse.

Het werd een zeer levendige inleiding, waarin ik sprak met de alt Els Liebregt en de bariton Daniel Herman Mostert over Dona Eis van Pascal Dusapin; met Karel Deseure over het door hem gedirigeerde Octandre van Edgard Varèse, en met de fagottist Freek Sluijs over het Divertimento KV 270 van Mozart. Hiervan werd een deeltje gespeeld door een kwintet uit het RFO.

Thea Derks + Karel Deseure tijdens inleiding TivoliVredenburg 27-3-2015

De volgende dag moest ik alweer vroeg op, vanwege mijn inleiding bij de opening van het Boulezfestival t.g.v. de 90e verjaardag van Pierre Boulez’, onderdeel van het festival Dag in de Branding. Ik sprak met Etty Mulder, oprichter en voorzitter van de Stichting Pierre Boulez, voor een goed gevuld Zuiderstrandtheater in Scheveningen. Ze gaf mij het eerste exemplaar van haar nieuwe boek Het vruchtbare land, genoemd naar een artikel van Boulez over de relatie tussen zijn muziek en het werk van de schilder Paul Klee.

In haar boek verhaalt Mulder op een persoonlijke manier over haar ontdekking van en verhouding tot de muziek van Boulez. Het bevat tevens vrije vertalingen van enkele van diens artikelen, en gedichten van door hem bewonderde poëten. Als dank overhandigde ik haar een exemplaar van mijn #Reinbertbio, waarop zij tot mijn verrassing ontstak in een uitvoerige laudatio.

‘Dit boek kan niet vaak genoeg overhandigd worden, vanwege het grote belang voor het Nederlandse muziekleven,’ sprak zij. Ze refereerde ook aan mijn succesvolle strijd tegen de ‘tirannie’ van krachten die de publicatie hadden trachten te voorkomen en onderstreepte het belang van het vrije woord. Ik werd er een beetje verlegen van.

Thea Derks interviewt Etty Mulder in het Zuiderstrandtheater 29-3-2015

Na de opening presenteerde het Asko|Schönberg een concert met werken van o.a. Boulez, Stockhausen en Ravel, en bracht Slagwerk Den Haag samen met studenten van het Koninklijk Conservatorium een wervelende uitvoering van Drumming van Steve Reich. Daarna verkasten we naar het Korzo Theater voor een enerverend concert door drie pianisten en twee slagwerkers, met o.a. het destructieve Pianoforte van Dick Raaijmakers en Makrokosmos III van George Crumb. Het avondprogramma in de Anton Philipszaal moest ik vanwege kafkaëske autoperikelen missen.

De volgende ochtend was er een door de Stichting Pierre Boulez georganiseerd en door Hans Ester gepresenteerd symposium in het conservatorium. Etty Mulder opende met een aanklacht tegen de makers van de catalogus bij de tentoonstelling Pierre Boulez in de Philharmonie in Parijs. Tot haar verbazing en ergernis besteden zij hierin weinig aandacht aan Boulez’ dirigeerwerk, zijn geschriften en zijn intermediale werkwijze. Het boek is weliswaar prachtig vormgegeven, maar vorm regeert over inhoud en er is sprake van ‘a fetishism of famous names, without any attempt at deeper reflection’. Daar kunnen de Fransen het mee doen.

Hierna peilde ik de mening van Professor Doktor Werner Klüppelholz over de veelal polemische artikelen van Pierre Boulez, zijn relatie tot Mauricio Kagel en andere componisten en de traceerbaarheid van zijn intermediale inspiratiebronnen in diens eigen muziek. Naar aanleiding van het typografisch bijzonder vormgegeven Coup de dés van Stéphane Mallarmé, dat voor Boulez een doorslaggevende rol speelde, merkte hij droogjes op: ‘Cursiveringen in muziek hóór je niet…’ De vlot causerende, zeer vrij associërende professor doctor kreeg keer op keer de lachers op zijn hand.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Koninklijk Conservatorium 29-3-2015

Daarna sprak Elmer Schönberger over maakbare muziek; nam Maarten Brandt de kunst van het programmeren onder de loep; vertelde Emanuel Overbeeke over de relatie tussen Boulez en Ravel; gaf Eveline Nikkels een levendige beschouwing over Boulez’ relatie tot Alban Berg en sprak Wim Markus over Boulez en Adorno. De jonge Italiaanse pianist Alessandro Soccorsi gaf een indrukwekkende vertolking van de Sonate nummer 3 van Boulez. De middag werd afgesloten met een rondetafelgesprek, dat ik echter miste, omdat ik de op mijn instigatie uitgenodigde Werner Klüppelholz ging uitzwaaien.

#AlbanBerg #AllessandroSoccorsi #AthenaeumBoekandel #CasSmithuijsen #Concertzender #Conductus #DagInDeBranding #DaniëlRuyneman #DanielHermanMostert #DerSchwanendreher #DolfWeverink #ElmerSchönberger #ElsLiebregt #EmanuelOverbeeke #EttyMulder #EvelineNikkels #FreekSluijs #HansEster #KarelDesueure #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MaartenBrandt #MauricioKagel #MensOfMelodie #OnsErfdeel #PanoramaDeLeeuw #PaulHindemith #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #RobDuBois #RotterdamsPhilharmonischOrkest #TabeaZimmermann #TheaDerks #TheodorAdorno #TivoliVredenburg #VrijdagVanVredenburg #WernerKlüppelholz #WillemJeths #WimMarkus #Zuiderstrandtheater

Panorama de Leeuw XII plaatst Aktie Notenkraker in context van zijn tijd

Hoe nuttig en noodzakelijk was de beruchte Aktie Notenkraker op 17 november 1969? Die vraag beantwoordde ik gisteren op de Concertzender in de twaalfde aflevering van Panorama de Leeuw, een kroniek van de hedendaagse muziek in Nederland aan de hand van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Net als in mijn boek plaats ik in de radio-uitzendingen het leven van De Leeuw en diens kompanen in de context van zijn tijd.

Zo belichtte ik in aflevering XI uitvoerig het studentenoproer in Tilburg in oktober 1969, dat succesvoller was dan de hierop geïnspireerde Aktie Notenkraker. Dankzij de opstand in Tilburg ging het Brabants Orkest vaker muziek van levende componisten uitvoeren. Dat geldt niet voor het Concertgebouworkest, waarop ‘de Notenkrakers’ het op 17 november 1969 gemunt hadden. Hierna presenteerde het orkest namelijk eerder minder dan meer moderne noten.

Minder vreemd dan het lijkt, want van oudsher had het Amsterdamse orkest veel aandacht besteed aan avant-gardisten, wier muziek hierna echter steeds vaker door gespecialiseerde ensembles werd uitgevoerd. De Aktie Notenkraker was des te opmerkelijker aangezien het orkest daarvoor al geregeld muziek van Reinberts kompanen Louis Andriessen, Peter Schat en Jan van Vlijmen op de lessenaars had gezet. Sterker nog, op de dag van het protest gaf Andriessen een opdracht voor een blokfluitconcert terug. Hoewel de Aktie Notenkraker in wezen nut noch noodzaak had, ging deze de muzikale annalen in als baanbrekend.

Met Sofia Goebaidoelina na afloop van de viering van haar 80e verjaardag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, 23 oktober 2011

Het toeval wil dat ik op 1 oktober in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de eerste les verzorgde van mijn nieuwe cursus hedendaagse muziek, bij een concert van het Asko|Schönberg o.l.v. Reinbert de Leeuw. Thema van de les was ‘De Russen’, want Reinbert dirigeerde onder anderen twee stukken van Sofia Goebaidoelina en Galina Oestvolskaja. Deze powerladies hebben ook veel betekend voor mijn carrière. Ik schreef erover voor Cultuurpers.

Ook de rest van de maand was ik druk met nieuwe muziek. Zo interviewde ik Giya Kantsjeli op 18 september over zijn stuk Dixi, tijdens de inleiding op een concert van het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor in het AVROTROSVrijdagconcert. Ik maakte voor de live uitzending op Radio 4 ook een reportage van een repetitie van dit grootse werk.

Met Dirk Luijmes in Muziekcentrum van de Omroep 24-9-2015

Een week later speelde het collectief Ludwig een concert in deze radioserie onder de titel ‘Met psalmenpomp en hakkebord’, waarover ik ook een voorbeschouwing schreef voor Cultuupers. Voor Radio 4 sprak ik met Dirk Luijmes over het harmonium (psalmenpomp”) en met Jan Rokyta over de cimbalom (‘hakkebord’). Luijmes soleerde in het First Harmonium Concerto van Martijn Padding; Rokyta schitterde in het stuk da capo van Peter Eötvös en het Cimbalom Concerto van Florian Maier.

Met Jan Rokyta in Muziekcentrum van de Omroep 24-9-2015

Afgelopen vrijdag 2 oktober was ik de hele dag in touw voor een portret van de Oekraïense componist Valentin Silvestrov, wiens Zevende Symfonie die avond zijn Nederlandse première beleefde in het AVROTROSVrijdagconcert. Een bijzondere ervaring, want de 77-jarige componist verlaat zelden zijn flatje in Kiev en spreekt alleen Russisch. Gelukkig vond ik een begenadigde tolk in jonge, de eveneens Oekraïense componist Maxim Shalygin, die tegenwoordig in Den Haag woont.

Silvestrov bleek een ongelooflijke spraakwaterval en het monteren van al die verschillende talen (Russisch – Engels – Nederlands) was een hels karwei, maar het is me gelukt; ik kreeg veel complimenten voor mijn portret.

Met Maxim Shalygin & Valentin Silvestrov in Hotel Karel V Utrecht 2-10-2015

Het concert was een groot succes, met een minutenlange ovatie voor een dankbare Silvestrov, die te bescheiden was om het podium te beklimmen en het applaus vanuit de zaal ontving. Bijzonder was dat ook Giya Kantsjeli naar TivoliVredenburg gekomen was; hij is een goede vriend van Silvestrov.

Met Giya Kantsjeli – slagwerker Konstantin Napolov & Maxim Shalygin na afloop van het concert met Silvestrov in TivoliVredenburg, 2-10-2015

Een stuk jonger is de Grieks-Nederlandse componist Calliope Tsoupaki, over wier nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten ik al in mijn vorige twee updates berichtte. Ik schreef voor het muziekblad Luister een interview met haar en publiceerde gisteren nog eens vier vragen die ik haar stelde voor Cultuurpers.

#AktieNotenkraker #AVRPTROSVrijdagconcert #BrabantsOrkest #CalliopeTsoupaki #CollectiefLudwig #Concertgebouworkest #Concertzender #Cultuurpers #DirkLuijmes #FlorianMaier #GalinaOestvolslaka #GiyaKantsjeli #GrootOmroepkoor #JanRokyta #KonstantinNapolov #MarikenInDeTuinDerLusten #MartijnPadding #MaximShalygin #mensOfMelodiePanoramaDeLeeuw #PeterEötvös #PierreBoulez #RadioFilharmonischOrkest #ReinbertDeLeeuw #SofiaGoebaidoelina #TheaDerks #ValentinSilvestrov

Abschied in Panorama de Leeuw XV

A.s. woensdag 6 januari draai ik in Panorama de Leeuw op de Concertzender het grootschalige orkestwerk Abschied, dat Reinbert de Leeuw in 1973 componeerde. Met dit kolkende stuk – ‘een permanent soort razernij’ – in zijn eigen woorden, leek hij voorgoed afscheid  te nemen van de Romantiek, het symfonieorkest én zijn carrière als componist.

Het werd in première gebracht door het Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Edo de Waart en verscheen op een elpee, die echter zelden of nooit op welke zender dan ook te horen is. Op deze langspeler staat ook Hymns & Chorals, dat ik draaide in aflevering XII.

Wat zou het mooi zijn als het nieuwe jaar ook een Abschied zou betekenen van het vele geweld in het afgelopen jaar – en in de jaren daarvóór. Dit zal helaas wel te veel gevraagd zijn, want de mens schijnt nu een keer de onbedwingbare behoefte te hebben de ander zijn of haar wil op te leggen, desnoods met geweld.

Maar hoop doet leven, en op 7 januari speelt het Brodsky Quartet in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de cyclus Trees Walls Cities over de helende kracht van muziek. Ze vroegen acht componisten een stuk te schrijven over een iconische stad waar muren een belangrijke rol spelen: om de vijand buiten te houden, het volk binnen, of om bevolkingsgroepen van elkaar te scheiden.

De wal op Cyprus die werd opgeworpen tussen de Turkse en Griekse bevolking

Een zeer actueel thema, gezien de vele muren die alom worden opgericht om vluchtelingen uit conflictgebieden te weren uit ons comfortabele, rijke Westen. Maar ook de verzoenende werking van muziek heeft zo zijn grenzen. Zo vertelde Daniel Rowland, primarius van het Brodsky Quartet, me in een gesprek voor Cultuurpers dat de burgemeester van Dubrovnik weigerde  de Servische componiste Isidora Žebeljan toe te laten bij de première van haar eigen stuk. Je leest mijn interview hier.

Op zondag 20 december verzorgde ik de inleiding bij een concert van het Residentie Orkest in TivoliVredenburg, met o.a. het Concert voor twee piano’s van Mozart. Solisten waren Lucas en Arthur Jussen, met wie ik sprak over hun aanpak en over mogelijke meningsverschillen over interpretaties. Ze speelden twee varianten voor, waarbij ik het publiek liet kiezen: unaniem opteerde men voor de wat lyrischere interpretatie van Lucas.

Thea Derks – Arthur en Lucas Jussen, TivoliVredenburg 20-12-2015

Een week eerder speelde het Residentie Orkest in de NTR ZaterdagMatinee de wereldpremière van het Pianoconcert Unscrolled van mijn Chinees-Amerikaanse vriend Huang Ruo, dit seizoen composer in residence van het Amsterdamse Concertgebouw. De eerste componist ooit die deze eer te beurt valt, ik ben heel trots op hem. Ik leerde Huang Ruo kennen in 2005, toen hij meedong naar de Gaudeamus Muziekprijs en we werden meteen vrienden. 

Helaas moest ik wegens familieomstandigheden zijn wereldpremière missen, maar we hebben de schade daarna ruimschoots ingehaald. Op dinsdag 15 december was Huang Ruo te gast bij het Conservatorium van Amsterdam, met onder andere een interview en een uitvoering van zijn stuk Leaving Sao. Arnold Marinissen leidde het studentenensemble The Score Collective en Ruo nam zelf de zangpartij voor zijn rekening. Het stuk werd een dag later met groot succes herhaald tijdens een lunchconcert in een uitpuilende Kleine Zaal van het Concertgebouw.  Diezelfde avond kwam hij met zijn vrouw Shelley en zijn zoontje Nike bij me eten.

Nike – Huang Ruo – Thea Derks, 16-12-2015

Ook op 16 december overleed de legendarische Nederlandse alt Aafje Heynis, 91 jaar oud. Ze was niet alleen geliefd vanwege haar warme, diepe timbre, maar ook om haar eenvoudige en bescheiden persoonlijkheid. Ze was altijd dienstbaar aan de muziek en werd wel vergeleken met de Britse alt Kathleen Ferrier, wier docent haar met vooruitziende blik ooit een grootse carrière voorspelde. Ik schreef een in memoriam.

Op donderdag 10 december gaf ik de derde les van mijn cursus over hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, ditmaal gewijd aan de Tweede Weense School. Met aansluitend een concert van het Vlaamse Collectief o.l.v. Reinbert de Leeuw, met als soliste de sopraan Katrien Baerts. De uitvoering had helaas niet het hoge niveau dat De Leeuw eerder dat jaar bereikte met een geheel aan Janácek gewijd programma waaraan ook Collegium Vocale Gent meewerkte.

Een dag eerder klonk in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de wereldpremière van de opera Eichmann, gemaakt door de componist Alejandra Castro Espejo en de librettist Bo Tarenskeen. Ik sprak met Castro Espejo over haar compositie, maar helaas werd geen van de hooggespannen verwachtingen ingevuld. Ten eerste was er geen sprake van opera: het merendeel van de tijd werd er niet gezongen maar gesproken; elke vorm van drama ontbrak en er was evenmin interactie tussen de personages.

Adolf Eichmann tijdens zijn proces in Jeruzalem, 1961 (c) https://www.timesofisrael.com

Ten tweede bestond het ‘libretto’ uit nietszeggende teksten over van alles en nog wat, maar ging het nergens over de beloofde spanning tussen het volgen van ons eigen geweten of bureaucratisch uitvoeren wat anderen ons opdragen, zoals Adolf Eichmann deed. Dat de antropologe Hannah Arendt hem niet als een bloeddorstig monster beschouwde, maar als een onbetekenend individu, kwam evenmin uit de verf. De thematiek heeft beslist operapotentie, maar kwam geen moment tot leven.

Zoals ik in mijn vorige blog al meldde, verzorgde ik op donderdag 3 december de inleiding bij een uitvoering van Mantra voor twee piano’s en elektronica van Karlheinz Stockhausen. Ik had mijn gesprek met Pierre-Laurent Aimard, Tamara Stefanovich en de elektronicus Marco Stroppa geregistreerd met mijn smartphone. Anders dan ik verwacht had, was de opname van een behoorlijke kwaliteit, dus plaatste ik deze op YouTube.

Het toeval wil dat diezelfde week ensemble Insomnio nóg een keer de 90e verjaardag van Pierre Boulez vierde met een minifestival. Hij was samen met Stockhausen een van de belangrijke vernieuwers van de muziek van na de Tweede Wereldoorlog. Het door hen gepredikte serialisme is allang op zijn retour, maar hun status is er niet minder om.

Tijdens de kerstvakantie sprak ik voor Cappella Amsterdam met dirigente Maria van Nieukerken over haar carte blanche concert rond elegiën, dat 26 en 17 januari wordt uitgevoerd in Utrecht en Amsterdam. En voor het Noord Nederlands Orkest schreef ik een toelichting bij Canto ostinato voor vier piano’s van Simeon ten Holt en bij de wereldpremière van diens orkestwerk Une musique blanche in de Oosterpoort te Groningen op 22 januari 2016.

Op de valreep van het nieuwe jaar werd ik door Huize Gaudeamus gestrikt voor een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie op donderdag 4 februari. En vanavond heb ik een afscheidsdiner met Huang Ruo, die morgen terugvliegt naar New York.

Mijn jaar kan nu al niet meer stuk. Ik wens ook u een mooi en gelukkig 2016!

#AafjeHeynis #Abschied #AdolfEichmann #ArnoldMarinissen #ArthurJussen #BoTarenskeen #BrodskyQuartet #CantoOstinato #CappellaAmsterdam #CollegiumVocaleGent #ConcertgebouwAmsterdam #Cultuurpers #DanielRowland #EdoDeWaart #HetCollectief #HuangRuo #HuizeGaudeamus #Insomnio #IsidoraZebeljan #KarlheinzStockhausen #LeavingSao #LucasJussen #Mantra #MariaCastraEspejo #MariaCastroEspejo #MariaVanNieukerken #MensOfMelodie #mensOfMelodiePanoramaDeLeeuw #MuziekgebouwAanTIJ #NoordNederlandsOrkest #NTRZaterdagMatinee #Oosterpoort #PanoramaDeLeeuw #PierreBoulez #PierreLaurentAimard #ReinbertDeLeeuw #ResidentieOrkest #RotterdamsPhilharmonischOrkest #ScoreCollective #SimeonTenHolt #TamaraStefanovich #TheaDerks #TivoliVredenburg #TreesWallsCities #TweedeWeenseSchool #UneMusiqueBlanche #Unscrolled

Van Han-Na Chang tot Marie Jaëll, Olga Neuwirth en meer

Ik heb mijn blog schandelijk verwaarloosd de afgelopen periode, het was een beetje druk….

Op 9 mei kwam mijn vriend Huang Ruo weer naar Amsterdam, voor het tweede deel van zijn verblijf op uitnodiging van het Concertgebouw, waar hij dit seizoen huiscomponist is. We gingen samen naar een uitvoering van Don Giovanni van Mozart in de Stopera. De regie viel helaas niet mee… Een maand later sprak ik Huang Ruo voor het coverartikel van het oktobernummer van Preludium. Die maand speelt het Carducci Quartet het voor hen gecomponeerde strijkkwartet The Flag Project.

Huang Ruo + Thea Derks, Stadskantine A’dam 6-6-2016

Voor Cultuurpers deed ik een interview met de Koreaans-Amerikaanse cellist/dirigent Han-Na Chang. Zij maakte haar Nederlandse dirigentendebuut met het Noord Nederlands Orkest, waarmee zij het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski uitvoerde, met Nelson Goerner aan de piano. Na de pauze stond de Tiende Symfonie van Sjostakovitsj op het programma.

Chang is een interessante, frisse vrouw, die de musici zelfverzekerd en met veel elan door de muziek voerde. Ik bezocht het concert op 27 mei in het Concertgebouw in Amsterdam en werd getroffen door het hoge niveau van de uitvoering.  Na afloop: op de foto!

Han-Na Chang + Thea Derks Concertgebouw 27-5-2016 NNO

Een week eerder, op 15 mei, overleed de Nederlandse componist Bernard van Beurden. Een charmante en enthousiasmerende persoonlijkheid, die zich zijn leven lang inzette voor amateurmuziek. Hij schreef aansprekende stukken, waarin hij niet op de hurken ging maar veel van de musici vergde. Maar nooit té veel, hij wist hen te overtuigen ook de moeilijkere noten met vuur te verdedigen. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers. Als eerbetoon draaide ik in Panorama de Leeuw XX zijn Mis voor sopraan, accordeon, cello en harmonieorkest uit 1989.

Donderdag 19 mei verzorgde ik de inleiding bij het concert ‘Chopin in Bohemen’ van Amsterdam Sinfonietta in TivoliVredenburg in Utrecht. Op het programma stond – uiteraard – het Tweede Pianoconcert van Chopin, met Khatia Buniatishvili aan de piano. De overige componisten waren Tsjechen: Antonín Dvorák, Erwin Schulhoff en Pavel Haas. Ik sprak o.a. met de – Hongaarse! – cellist Ors Kószeghy.

Ors Köszeghy + Thea Derks TivoliVredenburg 19-5-2016

Zondag 29 mei was ik bij een concert in Museum Kröller-Müller in Otterlo, georganiseerd door 401 Nederlandse Opera’s, een organisatie die zich inzet voor vergeten Nederlands operarepertoire. Er werd een hele reeks onbekende aria’s en duetten uitgevoerd, gelardeerd met enkele instrumentale intermezzi. Ik schreef een bespreking voor Cultuurpers.

De hele maand mei luisterde ik met veel plezier naar de muziek van Marie Jaëll, een Franse pianist en componist die geweldige muziek componeerde, waarin ze haar tijd vaak ver vooruit was. Heel fijn dat Palazzetto Bru-Zane nu een boekje met daarin drie cd’s heeft uitgebracht, met uitmuntende uitvoeringen. Dat laat bij vrouwelijke componisten nogal eens te wensen over helaas. Kortom, voorbeeldig, zoals te lezen in mijn recensie. Jaëll is voor mij een grote ontdekking, die veel meer bekendheid zou moeten krijgen.

Marie Jaëll

Op 31 mei sprak ik uitgebreid met Louis Andriessen, jarenlange kompaan van Reinbert de Leeuw, die ook zijn nieuwste opera, Theatre of the World in première bracht. Plaats van handeling was Los Angeles, maar aangezien het een coproductie betrof met het Holland Festival, werd zijn opera ook in Nederland uitgevoerd, in Theater Carré. Het – behoorlijk onnavolgbare – libretto is geïnspireerd op de laatste levensuren van de Jezuïtische wetenschapper Athanasius Kircher (1601-1680). Ons gesprek was er niet minder geanimeerd om. En de muziek was mooi en zeer afwisselend.

Thea Derks + Louis Andriessen 31-5-2016

Vanwege het Holland Festival zit de agenda deze maand sowieso stevig vol. Op 9 juni speelde London Sinfonietta de double-bill The Cure/The Corridor van Harrison Birtwistle in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik schreef een voorbeschouwing en trof na afloop de altviolist Paul Silverthorne, met wie ik enkele malen een nieuwemuziekfestival in Odessa had bezocht. Tot mijn verrassing was ook Birtwistle zelf aanwezig, die ik in het verleden vaker heb geïnterviewd. We gingen samen met dirigent Geoffrey Paterson op de foto.

Geoffrey Paterson – Harry Birtwistle – Thea Derks MGIJ 9 June 2016

Een dag later deed ik de inleiding bij de Nederlandse première van Oh komm, Heiliger Geist voor koor, orkest, bas en sopraan van Sofia Goebaidoelina. Een bijzonder werk, zoals eigenlijk al haar stukken. Meeslepend in zijn heftige geloofsbelijdenis, met een indrukwekkend stamelend koor, dat als het ware huivert voor de komst van de goddelijke genade. Ik maakte voor de live uitzending van het AVROTROS Vrijdoncert een reportage.

Woensdag 15 juni zat ik alweer in de Stopera, voor een uitvoering van Pique Dame van Tsjaikovski. Prachtige muziek, piekfijn uitgevoerd door het Koor van De Nationale Opera en het Koninklijk Concertgebouw o.l.v. Mariss Jansons. Jammer van de wonderlijke regie, waarin Tsjaikovski zelf als handelend personage werd opgevoerd. Dat is op zich nog niet zo erg, maar dat hij samenviel met Vorst Jeletski was buitengewoon verwarrend.

Focus componist van het Holland Festival was dit jaar Olga Neuwirth, de Oostenrijkse componist wier opera Bählamms Fest ik zeer bewonder. Die stond echter niet op het programma, wel drie andere stukken. Ik schreef alle toelichtingen en een muzikaal portret voor het Holland Festival.

Haar in de Gashouder uitgevoerde, avondvullende Le Encantadas viel een beetje tegen. Neuwirth wil er te veel inhoud in stoppen en blijft qua muzikaal idioom een beetje hangen in de vroegere avant-garde. Ook haar stuk Torsion voor fagot solo stond op de rol, tijdens een puntgaaf concert van de Franse meesterfagottist Pascal Gallois in het Bimhuis op zondag 19 juni. Klapper van de avond was Dialogue de l’ombre double van de eerder dit jaar overleden Pierre Boulez.

Joey Roukens na afloop van Morphic Waves, Concertgebouw Amsterdam, 20-6-2016

Last but not least bezocht ik maandag 20 juni een concert van het Nederlands Philharmonisch Orkest in het Concertgebouw. Joey Roukens is dit seizoen hun huiscomponist en had een nieuw stuk gecomponeerd, Morphic Waves. Een zinderend werk, dat in grote golven de zaal overspoelde, maar af en toe tot rust kwam met lyrische en ingetogen soli van fluit, viool en andere instrumenten. Ik genoot van het uitbundige slagwerk, waarop ik vanaf mijn podiumplaats uitstekend zicht had.

Tussen de bedrijven door werk werk ik aan een toelichting bij Der nächtliche Wanderer van Reinbert de Leeuw, voor een concert in de vermaarde BBC Proms op 4 augustus.

#401NederlandseOperaS #AmsterdamSinfonietta #AthanasiusKircher #AVROTROSVrijdagconcert #BählammsFest #BernardVanBeurden #Concertgebouw #Cultuurpers #DeNationaleOpera #DonGiovanni #GeoffreyPaterson #HanNaChang #HarrisonBirtwistle #HollandFestival #HuangRuo #JoeyRoukens #KröllerMüller #LouisAndriessen #MarieJaëll #MorphicWaves #MuziekgebouwAanTIJ #NederlandsPhilharmonischOrkest #NelsonGoerner #NoordNederlandsOrkest #OlgaNeuwirth #OrsKöszeghy #PanoramaDeLeeuw #PascalGallois #PaulSilverthorne #PierreBoulez #PiqueDame #ReinbertDeLeeuw #Sjostakovitsj #SofiaGoebaidoelina #TheCorridorTheCure #TheaDerks #TheatreOfTheWorld #TivoliVredenburg

Matthias Pintscher makes debut with Royal Concertgebouw Orchestra

The German Matthias Pintscher (Marl, 1971) makes his debut as a conducting composer with the Royal Concertgebouw Orchestra. On Thursday 1 February he conducts the programme Japanese impressions, with works by Noriko Baba, Toru Takemitsu and Claude Debussy. The next evening Baba’s piece is replaced by Rudolf Escher’s Passacaglia. In both concerts Pintscher moreover presents the Dutch premiere of his violin concerto Mar’ eh. Soloist is the fearless American-Canadian Leila Josefowitz.

Pintscher studied composition with Manfred Trojahn and learned to conduct music at the International Eötvös Institute. From the outset he composed for symphony orchestra, not the most obvious thing to do for young composers at the time. The poetic eloquence of his music brought him many prizes and commissions.

He is honoured to work with the Royal Concertgebouw Orchestra: ‘The orchestra has its own signature, with strikingly lush strings. But the wind section is also special. Their brass has a warm, full tone, with soft attacks ­– even a fortissimo still has a rounded sound. This is unique in the world. To me the orchestra is the centre of European playing. It represents the Old Country.’

Since its foundation in 1888, the Concertgebouw Orchestra has worked with conducting composers, Pintscher stands in a long tradition. He himself is very impressed by Leonard Bernstein, whose hundredth birthday is celebrated this season. ‘But Mahler and others have also been a great inspiration to me. However, in this context, I’d rather speak of a complete musician. Because the alternation of composing and conducting gives you insight into both aspects of orchestral practice.’

Boulez taught me that it is not about us as conductor, but about the score. You must communicate the composer’s intentions to the audience, it’s irrelevant whether you want a sforzando to sound shorter or longer. It’s important to get that insight. Conversely, as a composer I have learned to graft my scores efficiently, because there is always too little rehearsal time. No matter how complex your piece, your notation must be clear and understandable. During the rehearsal we can then concentrate on form and content rather than on insignificant details.’

In Mar’eh, the solo violin weaves fine, glistening threads through delightful whisperings from the orchestra. The Hebrew word from the title has several meanings. Pintscher: ‘It means, among other things, “perspective”, “face”, “sign”, but also “aura”. Words can go in many directions, they are ambiguous. But I am a composer, not a writer, and have simply chosen mar’eh because it has strong connotations. It acts as a prism that is coloured by its context. The solo part is not virtuoso in the traditional sense, nor does the orchestra play an accompanying role. Both parts are completely equal.

The subtitle of the concert is a motto by Luigi Nono: presenze—memorie—colori—respiri. Pintscher explains: ‘This is a poetic description of what the core elements are music should convey. I have always immensely admired Nono’s music. We were to meet in Berlin in 1990, but he passed away three days before. We were born on the same day – and then we miss each other out with three days! This is my way to make a deep bow for him.’

On its website the Concertgebouw Orchestra labels Mar’eh ‘a search for purity in form and thought’. But don’t ask Pintscher about the deeper “meaning” of his concert. ‘It is nonsense to think that we can only understand a piece if the composer gives us a handle. When you go to a vernissage you do not ask the painter what the essence of his or her work is. My painter-friends always get away with it when they say nothing about their canvases.’

With a mischievous smile he concludes: ‘Composers are held hostage by that longing for an underlying message. But music speaks for itself. Every listener experiences music according to his or her own frame of reference. The opinion of a complete layman is just as valuable to me as that of a connoisseur.’

Support independent music journalism. Any gift, however small, is welcome through PayPal, or direct money transfer to my bank account: T. Derks, Amsterdam, NL82 INGB 0004 2616 94. Thanks!

#LeilaJosefowitz #ManfredTrojahn #MarEh #MatthiasPintscher #PeterEötvös #PierreBoulez #RoyalConcertgebouwOrchestra

Atlantis by Robin de Raaff on CD: ‘It’s not a doomsday scenario, the world keeps on turning’

It’s become a good tradition: the AVROTROSVrijdagconcert series opens each new season with a composition from a Dutch composer for the combined forces of the Radio Philharmonic Orchestra and the Groot Omroepkoor. – This year their ranks had to be cut back considerably, but in 2016 covid-19 was nowhere yet in sight, so Robin de Raaff was not hampered by impeding corona-measures.

His oratorio Atlantis, inspired by the dilapidated Tropicana swimming paradise in Rotterdam, made a deep impression on both public and press. Recently the ambitious work for large choir, orchestra, soprano, baritone and two solo harps appeared on CD.

After its premiere in 2016, the newspaper NRC wrote: ‘The pulsating, swelling, seething and hissing sound brews created a fabulous glow.’ Four years later the live recording was again received enthusiastically. ‘An impressive piece […] like a gigantic fresco’, judged Bas van Putten in the weekly magazine De Groene; ‘a kind of elaborate and layered Lied von der Erde opined Maarten Brandt on the weblog Opusklassiek; ‘an orchestration that is both rich and colourful’ concluded the French reviewer Thierry Vagne.

‘As a public broadcaster, we have a duty to be distinctive’, says programmer Astrid in ‘t Veld. ‘Dutch, lesser-known and adventurous repertoire are of paramount importance anyway. The festive opening of the season is the ideal opportunity to surprise the audience with a brand new composition for our two house ensembles. Earlier, composers such as Theo Verbey, Rob Zuidam and Joey Roukens wrote memorable opening pieces for the AVROTROSVrijdag concert.’

The question which criteria she uses when choosing a composer generates the brief and powerful reply: ‘Quality!’ Robin de Raaff therefore came into the picture as a matter of course: ‘Robin already had an impressive career as a composer, but a piece for large symphonic choir and orchestra was not yet on his worklist. He found it extraordinarily interesting to be able to write for such a large ensemble; it was the realisation of a dream.’

De Raaff agrees: ‘I loved being able to employ the maximum line-up of the Radio Philharmonic Orchestra and the Groot Omroepkoor. I used six horns! Once I had opted for Atlantis, the final part of Hart Crane’s collection of poems The bridge, I decided to bring the orchestral harps forward as soloists as well. They represent the Pillars of Hercules, which had supposedly formed the entrance to this mythical island. Crane describes them as “twin monoliths, two frosted capes”. This immediately evoked images of two imposing harps.’

The reason he chose Crane’s poem is rooted in his love of the music of the Dutch composer Tristan Keuris. ‘Tristan had based his orchestral work Brooklyn Bridge on the first movement from Crane’s collection and I was so impressed that I bought his collected poems.’ However, he did not want to make a one-on-one setting of the verses. ‘I turned the poem inside out, as it were. Crane wrote it in 1930 and draws an almost idyllic picture of Atlantis. I gradually flood this vision with reflections from our time about rising sea levels and the impact this has on our life on earth. Like a kind of yesterday’s future.’

In addition to verses by Crane, De Raaff also selected texts by Plato; at the end, the singers stammer statements by survivors of flood disasters. In this way my piece flashes back and forth between several time parallels. From the 1930s of the 20th century, the Greek Antiquity in which Plato describes the downfall of the once mighty Atlantis, and the 21st century with our concerns about global warming.’

In order to mould all these different, ever-changing visions into a musical form, De Raaff added two solo singers. ‘I wanted to highlight a few phrases, as moments of reflection and introspection. In the first instance this became a solo soprano, representing the voice of Gaia, the primeval mother of the earth. But soon I felt the need to place a male figure next to her, as the voice of Plato; this is embodied by the baritone.’

Programmer Astrid in ‘t Veld left him free in his choices, De Raaff emphasises. ‘Her only request was to give the choir a prominent role. In ‘t Veld: ‘We had indeed started from the maximum occupation of the choir, so it was a bit of a fit and measure with those extra soloists. Fortunately, the commission was subsidised by the Performing Arts Fund, so that we had some leeway. Unfortunately, their support is no longer a matter of course these days.’

De Raaff: ‘I think it’s been a good choice to have the choir play an important role. In the first verse the singers stand up as one mass, as it were. That remains the case up to the very last line, in which this anonymous crowd disintegrates completely into individuals.’ But even though the singers quote fragments of text from tsunami survivors, and the first inspiration was the dilapidated Tropicana swimming pool, Atlantis does not necessarily sketch a doomsday scenario, he stresses.

‘Although my piece sinks further into the depths with each episode and ends on the very lowest A of the piano, at the same time the very highest tones of the white piano keys sound. Like twinkling stars they convey a message of hope: the world does not end, it keeps turning without ending.’

Musically, the piece has a bridge structure, built on the note A of Atlantis, he explains. ‘It begins and ends with it. Because each new verse starts a semitone lower, after thirteen steps we land again on an A, albeit an octave lower. Roughly speaking, you can say that Atlantis moves from A major to A minor, whereby the two A’s can be seen as the pillars of a bridge.’

De Raaff neither lets the world perish in Atlantis, nor does he bury modernism, as the subtitle ‘In memoriam Pierre Boulez’ seems to imply. ‘Of course not!’, he reacts somewhat upset. ‘Boulez was, in my opinion, the last great one of the first hour. Together with composers such as Karlheinz Stockhausen and Luigi Nono he created a radical break with romantic music. They banished every musical reference to the past and developed serialism, based on complex compositional methods. That radicalism is behind us, but I use stylistic elements from it, perhaps we should speak of “neo-modernism”.’

It was De Raaff’s own initiative to put Atlantis on CD, says Astrid in ‘t Veld. ‘That is quite an undertaking, because the release of a live recording requires the consent of everyone involved. Conductor, soloists, choir, orchestra, broadcaster and so on, it’s an enormous task. Fortunately, Robin himself was a great help with the final editing.’

That can’t have been easy either. At the premiere there were some balance problems, as a result of which the four soloists were sometimes drowned out by orchestra and choir. ‘That’s right,’ says De Raaff. ‘TivoliVredenburg’s stage had been expanded considerably because of the large line-up. As a result, the soloists sang up against a wall, as it were, which didn’t help the sound balance. I was allowed to remix the whole recording, which was a difficult but rewarding job.’

Astrid in ‘t Veld is also satisfied. ‘The only thing Robin didn’t stick to at the time was the specified length. The intention was that Atlantis would last thirty minutes, but it expanded into fifty. As a result, the programme became too long and rehearsal times were exceeded. All in all, it was quite a puzzle, but it was worth all the effort. Atlantis has become an impressive piece and I’m glad it’s now available on CD.’

https://www.youtube.com/watch?v=87IL8mDBU1g

Liked my post? Show your appreciation with a gift PayPal, or direct money transfer to my bank account: T. Derks, Amsterdam, NL82 INGB 0004 2616 94.
Any amount, however small, is welcome. Thanks!

#AstridInTVeld #AVROTROSVrijdagconcert #GrootOmroepkoor #PierreBoulez #RadioFilharmonischOrkest #RobinDeRaaff

intervista a vincenzo ostuni, a cura di emiliano ceresi

https://lucysullacultura.com/la-letteratura-come-antidoto-alle-parole-orrende-intervista-a-vincenzo-ostuni-co-responsabile-editoriale-di-ponte-alle-grazie/

#carmeloBene #comunismo #cristinaPalomba #danielaRanieri #darsena #davidBowie #editoria #egemonia #elioPagliarani #emanueleTrevi #emilianoCeresi #esc #escargot #esoterismo #exargot #facebook #faldone #fazi #francescoGallo #francescoPecoraro #gabrielePedulla #ilCaffeIllustrato #ilFaldone #ilSaggiatore #impaginazione #incertezza #intervista #laboratorioApertoDiRicercaPoetica #larp #lavoroEditoriale #lucy #lucySullaCultura #marcoCassini #marxismo #materialismo #minimumFax #nazioneIndiana #nuoviArgomenti #ostuni #pagliarani #paoloZanotti #paroleOrrende #paroleorrende #pierreBoulez #poesia #poetica #politica #ponteAlleGrazie #precarieta #ricostruzioneDalleMacerie #scritturaDiRicerca #scrittureDiRicerca #sfruttamento #sindacalizzazione #speranzaIndeterminata #terryEagleton #tq #versi #versoLungo #vincenzoOstuni #walterPedulla

🇺🇦 #NowPlaying on BBC #Radio3's #ClassicalMixtape Maurice Ravel, Berlin Radio Choir, Berliner Philharmoniker & Pierre Boulez: 🎵 Daphnis et Chloé: Lever du jour #BBCRadio3 #MauriceRavel #BerlinRadioChoir #BerlinerPhilharmoniker #PierreBoulez

🇺🇦 #NowPlaying on BBC #Radio3's #WordsAndMusic Manuel de Falla, New York Philharmonic & Pierre Boulez: 🎵 Dance of the Neighbours #BBCRadio3 #ManueldeFalla #NewYorkPhilharmonic #PierreBoulez

🇺🇦 #NowPlaying on BBC #Radio3's #EssentialClassics Maurice Ravel, The Cleveland Orchestra & Pierre Boulez: 🎵 Le Tombeau de Couperin for orchestra [after nos. 1, 3, 5 & 4 of piano work] #BBCRadio3 #MauriceRavel #TheClevelandOrchestra #PierreBoulez

The Complete Works Of Anton Webern, Volume 1 by Anton Webern - Pierre Boulez, released on Sony in 1978.

Anton Webern[a] (German: [ˈantoːn ˈveːbɐn] ⓘ; 3 December 1883 – 15 September 1945) was an Austrian composer, conductor, and musicologist. His music was among the most radical of its milieu in its lyrical, poetic concision and use of then novel atonal and twelve-tone techniques. His approach was typically rigorous, inspired by his studies of the Franco-Flemish School under Guido Adler and by Arnold Schoenberg's emphasis on structure in teaching composition from the music of Johann Sebastian Bach, the First Viennese School, and Johannes Brahms. Webern, Schoenberg, and their colleague Alban Berg were at the core of what became known as the Second Viennese School. ..- Wikipedia

https://en.wikipedia.org/wiki/Anton_Webern

https://www.youtube.com/watch?v=sApBkV_JRko&list=RDsApBkV_JRko&start_radio=1

#AntonWebern #PierreBoulez #Classical #Kandinsky #Atonal #TwelveTone #Music

🇺🇦 #NowPlaying on BBC #Radio3's #SundayMorning Claude Debussy, Pierre Boulez & The Cleveland Orchestra: 🎵 La mer, CD 111 (2nd mvt, 'Jeux de vagues') #BBCRadio3 #ClaudeDebussy #PierreBoulez #TheClevelandOrchestra

🇺🇦 #NowPlaying on BBC #Radio3's #EssentialClassics Igor Stravinsky, The Cleveland Orchestra & Pierre Boulez: 🎵 Scherzo Fantastique, Op.3 #BBCRadio3 #IgorStravinsky #TheClevelandOrchestra #PierreBoulez