Lmst

📰 VS beginnen grootschalige luchtaanvallen op IS in Syrië

🕐 00:57 | RTL Nieuws
🔸 #Terreur #Luchtaanval #IS #Islam #Vergelding

Driemaal goed en kwaad

Mesopotamisch gebed: degene die iets bij de goden gedaan wil krijgen, links, roept zijn beschermgodin aan, die een tweehoofdige godheid laat spreken tot de wijsheidsgod Enki. Achter Enki een van de Zeven Wijzen. Rolzegelafdruk, nu in het Louvre, Parijs.

Ex Oriente Lux (“het licht komt uit het oosten”) is de vereniging die de inzichten die oriëntalisten en egyptologen opdoen, wil delen met het grote publiek. Ze doet dat onder meer met een tijdschrift, Phoenix, en met lezingen. Afgelopen zaterdag waren er drie in Rotterdam, gewijd aan het thema van goed en kwaad. Ondanks alle coronamaatregelen was het even boeiend als het gezellig was.

Het jodendom

De eerste spreker was Klaas Smelik, die ons vanuit Gent toe-zoomde over goed en kwaad in de Bijbel. Zoals iedereen weet – en anders kijkt u maar naar het klassieke filmpje hieronder – constateert God in het scheppingsverhaal bij herhaling dat de wereld goed, ja zeer goed was. Tov, op z’n Hebreeuws. Nu kan het Opperwezen dat wel zeggen van zijn eigen werkstuk, maar het is natuurlijk ook waar dat het bestaan van het kwaad een spijkerhard gegeven is. Heeft God dat dan ook geschapen?

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=njpWalYduU4?start=75&feature=oembed&w=640&h=480]

Smelik kapte wat misverstanden weg. Nee, het kwaad kwam niet in de wereld door de slang, die ook een goed schepsel was. Listig, zeker, maar niet de duivel die er later van is gemaakt. Even verderop in Genesis: het verhaal van de Zondvloed gaat niet over de bestraffing van zonde maar om vergelding – een noodzakelijke voorwaarde voor gerechtigheid. Collectieve vergelding is echter geen oplossing, zo stelt God vast. Het oordeel moet individueel zijn.

De joodse literatuur biedt verschillende antwoorden. Kijk naar het levenseinde van de zondaar, lijkt het soms, maar Prediker constateert dat het niet uitmaakt. Of: wat je denkt dat kwaad is, blijkt bij nader inzien goed te zijn (Ruth). Of er is een tegenstrever voor God, de satan, en de mens heeft de vrijheid te kiezen. Die keuzevrijheid doet afbreuk aan Gods almacht, maar de almacht Gods komt dan ook niet voor in de Bijbel, die immers – met een woord van Klaas Veenhof – te lezen is als “het boek van Gods mislukkingen”.

Mesopotamië

De tweede spreker was Theo Krispijn, die de Sumerische tekst besprak die bekendstaat als “Een mens en zijn god”, geschreven rond 1800 v.Chr. en overgeleverd in kopieën uit Nippur en Ur. Het eerste deel van zijn betoog bestond uit een beschrijving van de Mesopotamische gebedspraktijk. Men bad destijds liever niet zelf tot de goden, maar liet dat over aan een deskundige priester. Ook een zus of moeder konden de boodschap overbrengen, desnoods schreef je een brief aan de god. Alleen in uiterste nood sprak je zelf de goden aan. En zelfs dan deed je het indirect. Er waren allerlei middelaarsfiguren met namen als “woordvoerder”, “genius/potentie”, “heraut” of je persoonlijke godheid, die je pleit bezorgde bij hogere goden. Het plaatje hierboven toont de hiërarchie.

Pleitbezorger – of advocaat. Als het je tegenzat – als het kwaad je trof – was het alsof er een rechtszaak tegen je liep. Zo conceptualiseerden de Mesopotamiërs het. Aan de andere zijde in het geding stonden allerlei demonen, met namen als “dondergeest”, “dolkdrager” en “verlamming”.

“Een mens en zijn god” is te lezen als een gebedsbrief. Een jonge man is getroffen door Verlamming – een soort depressie. Iemand lijkt hem bij de hogere machten te hebben belasterd en hij voelt zich geïsoleerd. Vrouwen moeten maar namens de verlamde jonge man gaan bidden om een openbaring van een onbekende fout. Een mens kan, ongeweten, iets verkeerd hebben gedaan: een soort erfzonde – wat wij het reptielenbrein zouden noemen. Na zo’n openbaring, als het herstel intreedt, zal de jonge man de goden prijzen, zoals het natuurlijk hoort.

Egypte

Petra Hogenboom was de laatste spreker over Maät, het Egyptische begrip om aan te geven dat de schepping in balans was – in orde, letterlijk. De tegenpool van deze godin is Isfet, die staat voor onrecht, chaos en geweld. De koning is de door de oppergod Ra aangewezene om Maat voort te brengen en Isfet te verdrijven. Concreet wil dit zeggen dat de vorst de vijanden van Egypte moet verslaan en de continuïteit van de eredienst moet garanderen.

Dit wil ondertussen niet zeggen dat het kwaad alleen maar het kwaad is. Het kan worden benut om het goede te beschermen, Hogenboom wees op Seth, die in verschillende mythen een heel negatieve rol heeft maar ondertussen wel een rol speelt bij de bescherming van Ra als deze zonnegod in de nacht onder de wereld door van de westelijke horizon terugkeert naar het oosten, bedreigd door de krachten van de chaos. Een ander voorbeeld van de toepassing van het kwade ten gunste van het goede is de foeilelijke god Bes, die met zijn lelijkheid alle andere lelijkheden verjaagt en dus de ideale beschermgod is.

Jihad

Was dit de kosmische strijd tussen goed en kwaad, ook op individueel niveau bestaat het kwaad. De strijd om Maat te bevorderen en Isfet te verdrijven vindt ook in het hart plaats – een mens moet zich onthouden van zaken als ontucht, omkoping, diefstal en geweld. De nastrevenswaardige eigenschappen zijn zelfbeheersing, gematigdheid, vriendelijkheid, vrijgevigheid, rechtvaardigheid en waarheidszin.

Een interessante opmerking kwam van de dame die naast me zat en het vergeleek met de Arabische jihad, “inspanning”, om jezelf en de wereld te verbeteren. Daarover heb ik in de trein naar huis nog even nagedacht.

***

Tot slot: beste wensen voor een mooie verjaardag voor mijn oud-docent Bert van der Spek, tevens voorzitter van Ex Oriente Lux. A gut yohr!

#Enki #exOrienteLux #goedEnKwaad #KlaasSmelik #Maät #Mesopotamië #PetraHogenboom #reptielenbrein #TheoKrispijn #vergelding

De Bergrede (12): De andere wang

Sint-Nikolaas in actie als ketterpletter: hij slaat op de linkerwang.

De Bergrede, dat is toch een verdraaid aardige tekst. Ik schreef er al elf keer over. Even samenvatten: de redevoering is door de auteur van het Matteüs-evangelie samengesteld uit uitspraken uit de bron Q. Verder is de tekst geschreven tegen een achtergrond van lokale vervolgingen, in de tijd waarin keizer Domitianus de verhouding tussen joden en christenen op scherp zette. De Bergrede begint met de Zaligsprekingen – overigens een prachtvoorbeeld van het attentum facere dat de klassieke redenaars adviseren – en gaat dan over op de behandeling van een reeks halachische kwesties die qua vorm doet denken aan 4QMMT.

De strekking is vaak een radicalisering: wees volmaakt zoals God volmaakt is, want jullie zijn het licht van de wereld en het zout der aarde. Voorbeelden van deze radicaliseringen zijn smaad en overspel. Dat dit niet het oordeel is van Matteüs maar van Jezus zelf, is alleszins goed denkbaar, want bijvoorbeeld het advies geen eden af te leggen is meervoudig geattesteerd.

De canon

Ook het gebruik van een canon die lijkt af te wijken van wat later gangbaar is geworden, suggereert dat althans sommige uitspraken zijn opgetekend vóór de standaardcanon van de joodse Bijbel ontstond. Dat zien we ook in Matteüs 5.43.

Jullie hebben gehoord dat gezegd werd: “Je moet je naaste liefhebben en je vijand haten.”

De NBV21 verwijst hier behulpzaam naar Leviticus 19.18:

Blijf geen wraakzucht of wrok koesteren, maar heb je naaste lief als jezelf.

Daar staat dus niets over het haten van vijanden en voor zover ik weet staat dat ook nergens in de joodse Bijbel. Dat wil niet zeggen dat het advies in de joodse religieuze literatuur ontbreekt. Buiten de latere canon valt wel wat te vinden. De Gemeenschapsregel adviseert verstandige mensen in de Eindtijd (1QS ix.21-22)

de mannen van het verderf eeuwig te haten. Laat hun hun bezit en laat hun het profijt van hun handel, zoals een slaaf zijn mening over zijn meester en een onderdrukte zijn mening over de onderdrukker voor zich houdt.

Hierop volgen nog wat andere adviezen om onrecht te aanvaarden omdat de dag van de wraak toch wel komt. De vergeldingsgedachte dus.

Vergelding

Dit werpt een grimmig licht op een andere passage uit de Bergrede, die meteen aan het hierboven geciteerde voorafgaat.

Jullie hebben gehoord dat gezegd werd: “Een oog voor een oog en een tand voor een tand.” Dit zeg ik daarover: verzet je niet tegen wie kwaad doet, maar keer degene die je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe.

De meeste mensen zijn rechtshandig en kunnen alleen met hun linkerhand of met omgekeerde hand iemand op de rechterwang slaan. Het is dus een vrij krachteloze pets. Degene die de andere wang toekeert, vraagt niet alleen om een tweede maar ook om een hardere klap. Ook in de volgende regels laat iemand zichzelf extra schade toebrengen.

Als iemand een proces tegen je wil voeren en je onderkleed van je wil afnemen, sta hem dan ook je bovenkleed af. En als iemand je dwingt één mijl met hem mee te gaan, loop er dan twee met hem op.

Dit laatste verwijst vermoedelijk naar de praktijk dat een Romeinse officier iemand bij wijze van corvée een lading konden laten dragen (zoals Simon van Kyrene Jezus’ kruis moest dragen).

Een bovenmenselijk moeilijk advies

De strekking van de drie voorbeelden lijkt te zijn dat degenen die zich laten slaan, zich geheel uitkleden en voor een soldaat een last torst, het onrecht explicieter toont. Als de parallel met de Gemeenschapsregel klopt, zal Gods vergelding in de Eindtijd des te harder zijn.

De Bergrede recyclet deze voorbeelden. Ze passen prima in een discours waarin de zelfbeschadiging dient om de onderdrukker een extra hak te zetten en zullen daar ook wel uit voortkomen. Jezus gebruikt ze om te tonen hoe je je vijanden lief kunt hebben. Dat is een bovenmenselijk moeilijk advies.

[Een overzicht van deze reeks over het Nieuwe Testament is hier.]

#Bergrede #EvangelieVanMatteüs #Gemeenschapsregel #Matteüs #NieuweTestament #QBron #ressentiment #vergelding

@nieuwspaal@mastodon-nieuwspaal.nll
#Haat, haat, haat, #afgunst (toch teveel #importHollander gebleven?), #vergelding, etc., etc.

@xs4me2 @aadschippers
In dat opzicht is hij vergelijkbaar met #putin , die als klein mannetje in Dresden merkte dat hij er zonder de #Russische macht achter zich niets betekende. Hij zon en zint op #wraak, #vergelding, #vernietiging van het #europa dat hij niet kon zijn. En met Trump, die wel een rijke vader had, maar niet mee kon komen op #colleges, geen respect kreeg van het #amerikaanse #oudgeld en alleen als schreeuwende #maffia-kloon een plek verwierf. Nooit zijn deze gestoorden tevreden.

𝗜𝗿𝗮𝗻 𝘇𝗼𝗲𝗸𝘁 𝘃𝗲𝗿𝗴𝗲𝗹𝗱𝗶𝗻𝗴 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗺𝗼𝗼𝗿𝗱 𝗦𝗼𝗹𝗲𝗶𝗺𝗮𝗻𝗶 𝗯𝗶𝗷 𝗽𝗼𝗹𝗶𝘁𝗶𝗰𝗶 𝗩𝗦

In de Verenigde Staten is een man aangeklaagd omdat hij van plan zou zijn Amerikaanse politici te vermoorden. Hij zou banden met Iran hebben en onder andere Donald Trump om het leven willen brengen. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Justitie.

https://www.rtl.nl/nieuws/buitenland/artikel/5464522/aanslag-op-trump-als-vergelding-soleimani-iran

#Iran #vergelding #Soleimani

@DeGroene de auteur neemt niet in overweging dat het wellicht juist de bedoeling was van #Iran om niet al te veel schade te berokkenen o.a. door ruim van te voren de #aanval aan te kondigen zodat de verdediging ervan kon worden voorbereid en alleen militaire doelen met eenvoudige middelen te bestoken.

Het artikel gaat er verder wel op in welke voordelen dit voor alle partijen heeft zodat #israel van #vergelding zou kunnen afzien. Dat laatste is nog maar de vraag met #Netanyahu...

𝗛𝗼𝘂𝘁𝗵𝗶𝗿𝗲𝗯𝗲𝗹𝗹𝗲𝗻 𝗯𝗲𝗹𝗼𝘃𝗲𝗻 𝘃𝗲𝗿𝗴𝗲𝗹𝗱𝗶𝗻𝗴 𝗻𝗮 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗲 𝗮𝗮𝗻𝘃𝗮𝗹𝗹𝗲𝗻 𝗩𝗦 𝗲𝗻 𝗕𝗿𝗶𝘁𝘁𝗲𝗻

De Jemenitische Houthirebellen beloven met een vergeldingsactie te komen na de nieuwe luchtaanvallen door de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. De Houthi's zeiden dat de aanvallen van gisteren ze 'niet zullen afschrikken'.

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/artikel/5433073/nieuwe-aanvallen-amerikanen-en-britten-op-jemen

#Houthirebellen #vergelding #aanvallen