Akkoord Magazine: ‘Reinbert de Leeuw is alleen maar melodie’

Het is alweer bijna een hele maand geleden dat ik dit blog update, wat vliegt de tijd. De première van Seungh-Ah-Oh’s Words & Beyond II: Nan Sul Hun was een groot succes. Voorafgaand sprak ik met de componist en haar vormgeefster Jinnie Seo, wier prachtige installatie zich tot buiten de Grote Zaal van het Muziekgebouw aan ‘t IJ uitstrekte, in het trappenhuis.

Jinnie Seo – Thea Derks – Seungh-Ah Oh MGIJ 29-1-2014

Op woensdag 5 november werd de tweede aflevering van Panorama de Leeuw uitgezonden op de ConcertZender. Hierin volgde ik De Leeuw op zijn ontdekkingsreis van de chromatische muziek, die componisten als Liszt, Skrjabin en Schönberg eind negentiende, begin twintigste eeuw ontwikkelden. Vooral het laatste deel uit het Tweede Strijkkwartet van Schönberg, waarin de tonaliteit gaat zweven op een door een sopraan gezongen tekst van Stefan George oogstte veel waardering.

De Leeuw zei over dit Tweede Strijkkwartet in mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie: ‘Dat vertelt in een notendop het verhaal van de tonaliteit – je ziet haar voor je ogen verdwijnen. Het begint in fis-klein, daarna vervaagt de grondtoon, om in het vierde deel geheel te verdwijnen en pas aan het slot daarvan weer terug te keren. Het eindigt in Fis-groot, maar wat daartussenin allemaal gebeurt, adem-be-ne-mend. Dat kon ik niet vaak genoeg horen. Het is letterlijk “Ich fühle Luft von anderem Planeten”, een vers van Stefan George dat in het vierde deel wordt gezongen.’

De tweede aflevering van Panorama de Leeuw kunt u hier terugluisteren. (klikken op het luidsprekertje naast de titel.) Morgen neem ik de derde uitzending op, waarin ik nog even stil blijf staan bij de jaren vijftig van de vorig eeuw. Deze zijn de muziekgeschiedenis ingegaan als uiterst behoudend, maar tijdens het onderzoek voor mijn biografie bleek dit nogal overtrokken te zijn.

Er waren juist veel nieuwe initiatieven die de allernieuwste noten van harte omarmden, en ik heb het beeld van een dorre avant-garde-woestijn in mijn boek dan ook aardig bijgesteld. Op woensdag 3 december 2014 geef ik enkele voorbeelden. Zo werd al in 1951 het integrale pianowerk van Schönberg uitgevoerd tijdens de Gaudeamus Muziekweek en in datzelfde jaar stelden Hetta en Peter Rester hun Suite aan de Eerste Helmersstraat in Amsterdam open voor aanstormend muzikaal talent; vijf jaar later werd het Contactorgaan Elektronische Muziek opgericht.

Op 7 november klonk in TivoliVredenburg de Wereldpremière van Percussion Concerto No. 2 van de Schotse componist en dirigent James MacMillan in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4. Het stuk werd uitgevoerd door het Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. vaste gastdirigent James Gaffigan; solist was de eveneens Schotse slagwerker Colin Currie. Ik sprak met MacMillan over zijn nieuwe werk en maakte een reportage van het repetitieproces voor de live uitzending op Radio 4. 

Thea Derks + James MacMillan na afloop WP van Tweede Slagwerkconcert, TivoliVredenburg 7-11-2014

Een week later bracht het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van chef-dirigent Markus Stenz werken van Hanns Eisler en Kurt Weill, met als soliste de Canadese Measha Brueggergosman. Ik sprak haar uitgebreid voor de live uitzending van het concert en maakte een interview met Markus Stenz voor het programmaboek, onder de titel ‘Soms voel ik: Nu wordt het muziek!’ Het gesprek met Brueggergosman werd uitgezonden tijdens de live registratie op Radio4. 

Measha Brueggergosman + Thea Derks MCO 12-11-2014

Ik kon het concert niet bijwonen, want ik ging een weekje naar New York, waar ik o.a. de laatste voorstelling van The Death of Klinghoffer van John Adams bezocht in The Met en een concert van Anne-Sophie Mutter en haar Mutter Virtuosi in Carnegie Hall. Beide vielen tegen. Adams vanwege de matige enscenering en dito libretto, Mutter vanwege haar niet geïnformeerde uitvoering van het dubbelconcert in d-klein BWV 1043 van Bach. Haar spel en dat van haar strijkorkest waren ook slordig in de Amerikaanse première van het Tweede Vioolconcert van André Previn.

In New York trof ik ook mijn vriend Huang Ruo, een Chinese componist die sinds 2000 in Amerika woont en bouwt aan een succesvolle carrière. Zijn opera Dr. Sun Yat-sen kreeg in juli zijn Amerikaanse première in een bejubelde productie van de opera van Santa Fe.

Huang Ruo + Thea Derks at Grand Sichuan Restaurant New York 16-11-2014

Op zaterdagochtend 22 november was ik weer terug in Nederland en bij thuiskomst lag de  nieuwe editie van Akkoord Magazine in de bus. Tot mijn verrassing trof ik hierin een korte recensie van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Na een bondige samenvatting van de perikelen rond de publicatie, concludeert auteur Jet Ellerbroek: ‘Het is bij De Leeuw niet mens én melodie, niet mens óf melodie, maar gewoon alleen maar melodie.’

Akkoord Magazine dec-jan 2014-15

Morgen naar Hilversum voor een reportage van de repetitie van het nieuwe stuk van Joey Roukens, dat hij schreef in opdracht van De Vrijdag van Vredenburg, voor het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Chef-dirigent Markus Stenz leidt het geheel in goede banen. De reportage wordt a.s. vrijdag 28 november 2014 uitgezonden tussen acht en kwart over acht door de AVROTROS op Radio 4. Ik sprak eerder met Roukens over Rising Phenix voor Cultuurpers. Snelle reageerders krijgen via dit interview korting op de toegangskaarten.

En a.s. donderdag en vrijdag doe ik de inleidingen bij concerten van Amsterdam Sinfonietta in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Donderdag spreek ik op het Foyerdeck 1 met de componist Rozalie Hirs, die op verzoek van het strijkorkest een nieuw stuk componeesrde, Lichtende Drift.  Vrijdag praat ik in de Grote Zaal met artistiek leider en concertmeester Candida Thompson en met Daniel Bard, aanvoerder van de altviolen. Beide avonden hoop ik ook de violiste Isabelle Faust te spreken, solist in het Concerto funèbre  van Karl Amadeus Hartmann en de Fantasie in C voor viool en strijkorkest van Robert Schumann.

En ondertussen ben ik volop bezig met de voorbereidingen voor de lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie op zondag 14 december 2014 bij Boekhandel Roelants in Nijmegen. Mijn neef Will Derks zorgt voor een muzikaal intermezzo op gitaar en brengt samen met de zangeres Irma Bogers enkele liederen van Charles Ives. De lezing begint om 16.00 uur en na afloop zal ik uiteraard mijn boek signeren.

#ColinCurrie #GaudeamusMuziekweek #HuangRuo #JamesGaffigan #JamesMacMillan #JinnieSeo #JohnAdams #MarkusStenz #MeashaBrueggergosman #RadioFilharmonischOrkest #ReinbertDeLeeuw #RisingPhenix #SeunghAhOh #TheDeathOfKlinghoffer #WordsBeyondIINanSulHun

Duitse interesse in #Reinbertbio

Op dinsdag 14 oktober trof ik de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz in Amsterdam. Hij is een groot kenner van het werk van Mauricio Kagel, over wie hij verschillende boeken publiceerde. Ik leerde hem kennen tijdens mijn onderzoek voor de biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie, waarvoor hij belangrijke informatie verschafte. Klüppelholz had mijn boek gelezen en stelde er zeer inhoudelijke vragen over, voor een radioprogramma bij de Zuid-Duitse omroep SWR.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Amsterdam 14 oktober 2014

Klüppelholz had mijn boek noodgedwongen in het Nederlands gelezen, maar was er zo enthousiast over dat hij het heeft aanbevolen bij Pit Mischung van Wolke Verlag. Ook die reageert opgetogen en wil de biografie in het Duits vertalen en uitgeven. Geweldig nieuws, want ook in Duitsland bestaat veel belangstelling voor hedendaagse muziek, en Reinbert de Leeuw trad er geregeld op met het Schönberg Ensemble. Kijken of we tot een mooie overeenkomst kunnen komen.

Eerder die week werd ik gevraagd voor een lezing over mijn biografie bij de faculteit Geesteswetenschappen van Universiteit van Amsterdam. Deze zal plaatsvinden op 19 februari 2015 tussen 15.30 en 17.00 uur in het Universiteitstheater aan de Nieuwe Doelenstraat 16 in Amsterdam.

Donderdag 23 oktober vertelde ik over mijn biografie bij Boekhandel Broekhuis in Enschede voor een klein, maar select gezelschap. Het publiek luisterde aandachtig en was ook zeer persoonlijk betrokken, zodat  levendige discussies ontstonden over nut en noodzaak naar de vraag wat ‘mooi’ is en hoe je zo’n term definieert. Bijzonder was de aanwezigheid van de bariton Lodewijk Meeuwsen, die begin jaren zeventig mede aan de basis stond van het Schönberg Ensemble.

Thea Derks bij boekhandel Broekhuis, 21 oktober 2014

Meeuwsen verschafte waardevolle oor- en ooggetuigenverslagen. Zo vertelde hij  dat Reinbert de Leeuw dankzij het succes van zijn elpees met de vroege pianomuziek van Satie in de jaren zeventig in een Porsche naar het Koninklijk Conservatorium in Den Haag kwam. – Die hij overigens al snel weer als ‘te burgerlijk’ van de hand deed. Na afloop kreeg ik een fles ‘Broekhuis boekenwijn’ mee. De verrukkelijke wijn is speciaal voor Broekhuis gebotteld, een bijzonder initiatief dat het lezen aanzienlijk kan veraangenamen.

Ondertussen gaat ook het gewone muziekjournalistieke leven door. Ik schreef een recensie over de wereldpremière van Theo Loevendie’s opera The Rise of Spinoza voor Bachtrack, en sprak voor muziekvan.nu met Seung-Ah Oh over haar nieuwe muziektheaterwerk Words & Beyond II: Nan Sul Hun. Morgen praat ik voorafgaand aan de wereldpremière door Slagwerk Den Haag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ met Seungh-Ah Oh en Jinnie Seo, die tekent voor de kostuums en de fraaie installatie.

Gisteren publiceerde ik een dubbelportret van James MacMillan en Joey Roukens, naar aanleiding van de composities die zij schreven in opdracht van De Vrijdag van Vredenburg van de AVROTROS op Radio 4.

MacMillan componeerde zijn Percussion Concerto No. 2 voor de slagwerker Colin Currie en het Radio Filharmonisch Orkest. Het beleeft op 7 november zijn wereldpremière in de Grote Zaal van TivoliVredenburg in Utrecht. Roukens componeerde Rising Phenix voor het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor, die het op vrijdag 28 november aldaar in première brengen. Ik ga voor de live uitzendingen op Radio 4 reportages maken van het repetitieproces.

#AVROTROS #Bachtrack #BoekhandelBroekhuis #ColinCurrie #Cultuurpers #DeVrijdagVanVredenburg #GeesteswetenschappenUvA #GrootOmroepkoor #JamesMacMillan #JinnieSeo #JoeyRoukens #LodewijkMeeuwsen #MauricioKagel #MuziekgebouwAanTIJ #MuziekvanNu #PercussionConcertoNo2 #radio4 #RadioFilharmoinischOrkest #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #RisingPhenix #SeungAhOh #SlagwerkDenHaag #TheRiseOfSpinoza #TheaDerks #TheoLoevendie #TivoliVredenburg #WernerKlüppelholz #WordsBeyondIINanSulHun

Sinterklaas stimuleert verkoop #Reinbertbio

De afgelopen weken toerde Sinterklaas door ons land en hij gaf aardig wat Reinbertbio’s cadeau. In Nijmegen werd ik zelfs door twee Zwarte Pieten benaderd tijdens de opnames van een interview van Edwin Mensink voor de lokale zender N1 over mijn lezing bij Boekhandel Roelants op zondag 14 december om 16.00 uur.

Uiteraard ging ik ook even langs bij Boekhandel Roelants om kennis te maken en alvast de sfeer te proeven. De locatie naast cultuurcentrum Lux is ideaal, de medewerkers zijn bijzonder bevlogen en mijn boek ligt op een prominente plaats in de winkel. Ik zie uit naar mijn lezing a.s. zondag en verheug me op de muzikale intermezzi van gitarist Will Derks (mijn neef) en zangeres Irma Bogers. De Gelderlander wijdde er een bericht aan in de rubriek Geniet. Ik hoop dat er veel bezoekers komen en ben heel benieuwd naar het filmpje van N1, dat a.s. woensdag wordt uitgezonden.

Edwin Mensink van N1 interviewt me over Reinbertlezing

De avond ervoor was ik bij de wereldpremière van Rising Phenix van Joey Roukens in de Vrijdag van Vredenburg. Ik had hem eerder al over dit monumentale werk geïnterviewd en maakte voor Radio 4 een reportage van het repetitieproces. Het meeslepende stuk werd door het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest geweldig uitgevoerd en kreeg een bijzonder enthousiast applaus.

Op zondag 30 november was ik bij het feest ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van Camerata Trajectina in de Geertekerk in Utrecht. In de beste traditie van dit in oude Nederlandse muziek gespecialiseerde ensemble was het een bijzonder geanimeerd evenement. Zo waren er niet alleen optredens van de huidige leden, maar traden ook de oprichters aan, Jos van Veldhoven en Jan Nuchelmans. Tevens werd het jubileumboek Van Peeckelharing tot Pierlala van Jolande van der Klis gepresenteerd en ontving het ensemble de Visser-Neerlandiaprijs. Nuchelmans gaf later op de avond zelfs een kostbare blokfluit cadeau aan Saskia Coolen. .

Alle musici zingen het slotlied, Peeckelharing

Woensdag 3 december was op de ConcertZender alweer de derde aflevering te beluisteren van Panorama de Leeuw. Dit keer speelde ik onder andere een bijzondere opname van een vroeg vioolstuk van Reinbert de Leeuw, Drei Positionen. Ook draaide ik de zelden uitgevoerde elektronische balletmuziek bij Kain en Abel van Henk Badings. De uitzending is hier terug te luisteren (klikken op het luidsprekertje naast de titel).

Op donderdag 4 december bezocht ik in het Ostadetheater in Amsterdam, de try-out van Sisters van de Russisch-Nederlandse componist Anna Mikhailova en librettist/regisseur Isabel Schröder. Het was een geslaagde voorstelling, waarin met minimale middelen maximale zeggingskracht werd bereikt. De première op zaterdag 6 december vormde tevens de opening van de Muziektheaterdagen van het Ostadetheater en productiekern Diamantfabriek.  Ook hierover schreef ik voor Cultuurpers.

#AnnaMikhailova #BoekhandelRoelants #CamerataTrajectina #Cultuurpers #Diamantfabriek #EdwinMensink #Gelderlander #GrootOmroepkoor #IrmaBogers #IsabelSchröder #JanNuchelmans #JoeyRoukens #JolandeVanDerKlis #JosVanVeldhoven #muziektheater #N1 #Ostadetheater #RadioFilharmonischOrkest #RisingPhenix #SaskiaCoolen #Sisters #TheaDerks #VrijdagVanVredenburg #WillDerks