Murus Gallicus

Het wilde in 52 v.Chr. niet vlotten met de Romeinse belegering van Avaricum, het huidige Bourges, en Julius Caesar kon zijn frustratie niet onderdrukken. Het kwam allemaal door die verdraaide stadswal. In zijn Gallische Oorlog geeft hij een beschrijving van de muren die hem weerhielden van het innemen van de hoofdstad van de Bituriges. Hier is de vertaling van Vincent Hunink.

Over de volle lengte van wat de muur wordt, legt men loodrecht balken op de bodem, telkens met een tussenruimte van twee voet. Deze worden aan de stadszijde verbonden en bedekt met een hoop aarde. De genoemde tussenruimten worden aan de naar buiten gerichte kant volgestopt met grote keien. Als de balken dan goed vastzitten, wordt er nog een laag bovenop gelegd. Men houdt daarbij een even grote tussenruimte aan, maar zorgt dat de balken elkaar niet raken: elke balk ligt weer op dezelfde afstand van de vorige, maar rust telkens op de keien eronder en wordt stevig vastgeklemd. Zo wordt dan verder het hele werk in elkaar gezet, tot de muur de juiste hoogte heeft.

Door die afwisseling van balken en keien, die allebei in rechte lijnen zitten, biedt zo’n werk een gevarieerde aanblik en is het niet lelijk. Bovendien is het praktisch en bijzonder geschikt voor de verdediging van steden, doordat de stenen beschermen tegen brand en het hout tegen een stormram. Het houtwerk is namelijk meestal aan de stadszijde nog verbonden door dwarsbalken uit één stuk van veertig voet, waardoor het niet doorgebroken of losgewrikt kan worden.noot Julius Caesar, Gallische Oorlog 7.23; vert. Vincent Hunink.

Archeologen hebben op diverse plaatsen zo’n Murus Gallicus teruggevonden en we weten daardoor dat Caesars beschrijving accuraat is. In Manching, de hoofdstad van de Vindelici, is vastgesteld dat het ruim zeven kilometer lange netwerk van balken en stenen zeker vier meter hoog moet zijn geweest, dat de aarden wal aan de binnenkant twaalf meter diep was, en dat de onderste balken met metalen spijkers aan elkaar waren geslagen. Men heeft uitgerekend dat 7000 kubieke meter kalksteen nodig was voor de buitenzijde, en dat de vulling bestond uit 90.000 kubieke meter steen en ruim 100.000 kubieke meter aarde. Het totaal gewicht van de spijkers was twee ton.

Op diverse plekken kan de hedendaagse toerist ook een gereconstrueerde Murus Gallicus zien. In Oerlinghausen was bovenop de muur nog een palissade geplaatst. Waarop dat is gebaseerd, weet ik niet; het lijkt me moeilijk de bovenbouw te reconstrueren van iets waarvan je alleen fundamenten opgraaft.

Overigens nam Caesar Bourges in, hoe sterk de muren ook waren.

#Avaricum #Bibracte #Bituriges #Bourges #GallischeOorlog #JuliusCaesar #Manching #MurusGallicus #Oerlinghausen #VincentHunink #Vindelici