Het ontstaan van de islam
Rechtsgeleerden in discussie in een bibliotheek
Een tijdje geleden plaatste ik hier een reeks blogjes over het ontstaan van het Kalifaat. Die gebeurtenis vormt het slotakkoord van de Oudheid: de demografische neergang van de zesde eeuw, de groeiende samenwerking tussen de Arabischsprekenden, de doorbraak van het monotheïsme en soortgelijke laatantieke processen kwamen samen en het resultaat was een nieuwe samenleving. In die nieuwe samenleving ontwikkelde zich de islam, waarover ik ook al blogde.
De bliksemsnelle groei van een wereldrijk en de geboorte een wereldgodsdienst vormen interessante thema’s; het zijn onderwerpen waar wetenschappelijk beweging in zit; en ik denk er al langer over daar eens een boek aan te wijden. Het probleem is natuurlijk dat mijn kennis van het Arabisch en een hele reeks andere relevante talen beperkt is. Gelukkig ken ik aardige arabisten en islamologen.
De materie is al door andere auteurs behandeld. Ik heb weleens geblogd over Hugh Kennedy’s The Great Arab Conquests. Er zijn meer van zulke boeken, maar die gaan vooral over veroveraars, dus over degenen die de ruimte schiepen waarin de islam kon ontstaan. Ze behandelen zelden ook de schriftgeleerden, die feitelijk vorm gaven aan het nieuwe geloof. Door deze nadruk op de militaire expansie, blijft de islam in veel publicaties eigenlijk impliciet, alsof ze van begin af aan onveranderd in dezelfde vorm aanwezig was en dus onbehandeld kan blijven. Wie zo schrijft neemt echter een islamitisch idee over: aangezien Mohammed het zegel der profeten is geweest, kan het Arabische monotheïsme alleen kant-en-klaar zijn geopenbaard.
Dat is goedgeloviger dan zelfs de meest goedgelovige islamitische geleerde beweert. Die formuleert: niet alle geloofswaarheden zijn meteen herkend. Ze zijn er altijd geweest, en dankzij analogie (qiyas), consensus (ijma’) en gezond verstand halen gelovigen steeds meer uit het aanbod. De westerse geleerde formuleert: de islam is gedurende enkele eeuwen gegroeid. Het zijn twee manieren om hetzelfde te zeggen. En over die ontwikkeling zou ik dus eens een boek willen schrijven.
Niet dat de veroveringen zullen ontbreken. Toen ik onlangs blogde over de Arabische expansie naar de Maghreb en Iberië, merkte ik hoe boeiend die zijn. En de veroveringen zijn hoe dan ook de voorwaarde voor het ontstaan van de islam. Maar het moet dus vooral gaan over zaken als het ontstaan van de Koran, de optekening van de tradities (hadith), de schriftgeleerden en de wijze waarop de onderdanen van de kalief (islamitisch of anders) zich verhielden tot de nieuwe ideeën.
Aan Israël verdeeld heb ik af en aan gewerkt van 1995 tot 2014. Dit zou weleens een vergelijkbaar project kunnen zijn. Als ik tijd van leven heb, voltooi ik mijn islamboek dus in 2044, zo rond mijn tachtigste verjaardag. Iets zegt me dat het anders zal lopen, maar ik ben inmiddels begonnen me in te lezen. En ik neem de vrijheid om in de blogjes die ik aan het onderwerp zal wijden, elke stommiteit te begaan die een mens lerenderwijs maken mag.
#arabischeVeroveringen #hadith #islamboek #kalifaat #koran #mohammed